Wróć, aby wyruszyć.

menu menu

Zespół stresu pourazowego (PTSD)

Zespół stresu pourazowego PTSD (posttraumatic stress disorder) może wystąpić u osób, które doświadczyły lub były świadkami traumatycznego zdarzenia, takiego jak poważny wypadek, kataklizm, akt terrorystyczny, wojna, gwałt.

Rozpoznanie PTSD zakłada wystąpienie u danej osoby określonych kryteriów diagnostycznych. Poniżej przedstawiono je, opierając się na klasyfikacji zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego DSM-5.

Po pierwsze zdarzenie, które zapoczątkowało te objawy, wiązało się z bezpośrednim zagrożeniem życia czy poważnym zranieniem. Kryterium spełnia nie tylko faktyczne doznanie obrażeń fizycznych, ale również samo zagrożenie. Ponadto, przemoc seksualna oraz bycie świadkiem traumatycznych wydarzeń, które dotykają innym. Może to być również sytuacja, kiedy wykonywanie zawodu wiąże się z oglądaniem aktów przemocy czy szczątków ludzkich (np. u policjantów, strażaków czy ratowników medycznych).

Po drugie występuje co najmniej jeden z poniższych objawów tak zwanego ponownego przeżywania traumy, który nie występował przed zdarzeniem:

  • niechciane i natrętne wspomnienia dotyczące zdarzenia (u małych dzieci mogą występować w postaci powtarzających się zabaw, w których pojawiają się tematy lub okoliczności traumatycznego zdarzenia),

  • powtarzające się, dręczące sny związane ze zdarzeniem,

  • tak zwane reakcje dysocjacyjne, czyli osoba może tracić kontakt z rzeczywistością, przeżywa traumę na nowo,

  • nasilone i przedłużające się cierpienie psychiczne, które powoduje osłabienie organizmu i obniżenie odporności,

  • reakcje fizjologiczne na bodźce przypominające traumę, np. przyspieszony oddech, ból w klatce piersiowej, drżenie mięśni czy bezruch.

W trzeciej kategorii znajdują się objawy związane z unikaniem. Występuje co najmniej jeden z poniższych:

  • unikanie wspomnień, myśli, odczuć związanych ze zdarzeniem traumatycznym; osoba staje się emocjonalnie zdystansowana, może mieć poczucie odrętwienia, zaczyna się izolować, może zacząć używać substancji psychoaktywnych, mieć amnezję dotyczącą zdarzenia traumatycznego;

  • unikanie zewnętrznych bodźców, które przywołują przykre wspomnienia, np. miejsca zdarzenia, ludzi, którzy brali w nim udział.

W czwartej grupie występują niekorzystne zmiany w myśleniu i nastroju. Występują co najmniej dwa z poniższych objawów:

  • amnezja, czyli osoba nie pamięta całości lub fragmentów zdarzenia traumatycznego,

  • negatywne przekonania o sobie lub świecie, brak nadziei, zaufania do innych i do siebie,

  • zniekształcenia poznawcze, szukanie winnych, obwinianie siebie,

  • negatywne stany emocjonalne, takie jak przerażenie, rozpacz, złość, poczucie winy czy wstydu,

  • zmniejszenie zainteresowania ważnymi zajęciami, utrata energii i chęci do zajęć, które wcześniej sprawiały przyjemność, radość,.

  • poczucie wyobcowania, poczucie, jakby inni ludzie i świat byli za murem, co może powodować osłabienie więzi z innymi,

  • trudność w przeżywaniu pozytywnych emocji, takich jak radość, czułość, miłość.

Do piątej grupy należą objawy związane z nadmiernym pobudzeniem, gdzie występują co najmniej dwa z poniżej wymienionych:

  • drażliwość, gdzie występują wybuchy gniewu z błahej przyczyny. Może dochodzić do agresji słownej czy fizycznej,

  • zachowania autodestrukcyjne, które mogą prowadzić do zadawania sobie bólu, nadużywania substancji psychoaktywnych,

  • nadmierna czujność, podejrzliwość, poczucie zagrożenia,

  • reakcja przestrachu, nadmiarowe reakcje np. na dźwięk telefonu lub dotyk innej osoby,

  • trudności z koncentracją,

  • zaburzenia snu, takie jak trudności z zasypianiem, budzenie się w nocy, zmęczenie mimo snu.

Szóstym kryterium jest czas trwania powyższych objawów - ponad jeden miesiąc.

Następnie ocenia się, czy objawy, które wystąpiły po zdarzeniu traumatycznym, powodują istotne cierpienie lub zakłócenie w życiu rodzinnym, zawodowym lub w innych ważnych obszarach.

Ostatnim etapem jest sprawdzenie, czy powyższe objawy nie są skutkiem używania substancji psychoaktywnych albo występowania innych zaburzeń, chorób.

Znajomość powyższych objawów może pomóc podjąć decyzję o skorzystaniu z profesjonalnej pomocy psychoterapeuty, psychotraumatologa czy psychiatry.